تحلیلی بر کتاب شهر زنان بیوه نوشته حیفا زنگنه روایتی ناگفته از جنگ به قلم یک زن عراقی

جنگ یکی از بدترین اتفاقاتی است که می تواند در روی کره زمین بیفتد و متاسفانه تا جایی که تاریخ در حافظه خود ثبت کرده است، انسان ها در تمام دوره ها در حال جنگ کردن بوده اند و هستند.

جنگ واژه ای نامانوس است که هیچ گروهی در آن برنده نیست. ادبا و نویسندگان و شاعران و هنرمندان بسیاری در طول تاریخ سعی کردند روی واقعی جنگ را به تشنگان قدرت نشان دهند. یکی از این دست رنج ها، همین کتاب شهر زنان بیوه می باشد.

این کتاب به نوعی زندگی نامه و در کلام بهتر سرگذشت زنی عراقی است که از لحظه ای که چشم به جهان گشوده در کشورش جنگ و ناامنی را تجربه کرده است.

حیفا زنگنه نویسنده کتاب شهر زنان بیوه در 8 سالگی همراه با تمام مردمش جشن آزادی از زیر استعمار انگلستان را تجربه کرده و دیری نگذشت که صدام با کودتای حزب بعث بر سر قدرت می آید و دوباره سایه ناامنی بر سر مردم کشور عراق می نشیند.

خانم زنگنه در این چنین زمان های حساسی به جناح مخالفین می پیوندد و در پی آن شش ماه حبس و شکنجه را به جان می خرد. اما حبس و شکنجه هیچگاه نمی تواند به پای درد غربت و تبعید از وطن برسد. خانم زنگنه بعد از تحمل 6 ماه حبس به تبعید فرستاده شد. تبعیدی که تا امروز ادامه داشته است.

این شرح حال نویسنده ای است که سعی کرده درد و رنجی را که عراق کشیده است در قالب زندگی خود و با نام شهر زنان بیوه به تصویر کشد

این مطلب را هم ببینید
رمان تاریخ محاصره لیسبون ژوزه ساراماگو

این بند را به نوعی معرفی کتاب شهر زنان بیوه قلمداد کنید. اما اگر بخواهیم وارد فضای نقد و بررسی کتاب شویم کمی داستان فرق می کند. طبق روال منتقدین محترم، ما نیز از نقد محتوای کتاب شهر زنان بیوه داستان را شروع می کنیم.

 

شهر زنان بیوه، روایتی ناگفته از جنگ

مهمترین ویژگی که کتاب شهر زنان بیوه دارد این است که روایتی دقیق و موبه مو از اتفاقات جنگ را در خود دارد. یکی از نشانه های صحت این مدعا، تصویرسازی های دقیقی است که حیفا زنگنه در این کتاب به خواننده ارائه می دهد. در اصل تا زمانی که کسی این اتفاقات را ندیده باشد، نمی تواند با این دقت آنها را روایت کند.

اما این تمام ماجرا نیست. بسیاری از نویسندگان و تاریخ نگاران صحنه های واقعی از جنگ های مختلف را برای مخاطبان خود روایت کرده اند. یک نمونه بسیار معروف آن کتاب ” زندگی جنگ و دیگر هیچ ”  اثر اورینا فالاچی Oriana Fallaci می باشد. نقطه قابل اتکا و متمایز کتاب شهر زنان بیوه نسبت به سایر کتب هم رده خود در این است که این کتاب جنگ را از نظر یک زن نگاه می کند.

زنان در هر کدام سوی جنگ که باشند، متحمل اصلی ترین صدمات جنگ هستند. کشوری مثل عراق که سالیان سال است در جنگ و خون زندگی مردمانش می گذرد، زنانی خواهد داشت که بیشتر از مردانش طعم تلخ زندگی را چشیده اند.

عنوان کتاب شهر زنان بیوه به نوعی شهری را تصویر می کند که مردی در آن شهر زنده نمانده  با این حال هنوز اداره شهر به دست زنان سپرده نشده است. این تناقض، نگاه انتقادی خانم زنگنه را برانگیخته و با تشر نسبت به جنبش های فمینیستی یادآور می شود که زندگی فرای چند جنبش و حرف می باشد. زندگی می تواند بی رحم تر از چیزی باشد که به نظر می رسد.

این مطلب را هم ببینید
زندگی و آثار ایرج پزشکزاد خالق دائی جان ناپلئون

اما از نظر سبک، کتاب یه شکل واقعه نگاری نوشته شده است و شما تقریبا هیچ لطافت ادبی را نمی توانید در آن پیدا کنید. این اتفاقا کاملا متناسب با محتوای شهر زنان بیوه می باشد. چرا که هر گونه لطافت و ظرافت ادبی میتواند صحنه سخت و خشن جنگ را از بین ببرد و آن را در ذهن مخاطب ساده جلوه دهد. چیزی که دور از واقعیت است. انتخاب این نوع سبک نوشتاری به نوعی اخطار به دنیای ادبیات نیز می باشد. صحنه خشن جنگ دیگر دارد دنیای ادبیات را نیز در می نوردد و احساسات دیگر یارای مقابله با این پدیده شوم انسانی را ندارد.

شما می توانید فایل صوتی این کتاب را در سایت معتبر سلام صدا به راحتی پیدا و دانلود کنید. یادتان باشد، صدای کتاب منتظر شما است.