واژه نامه پارسی سره گروه گردآورندگان فرهنگستان زبان پارسی به سرپرستی دکتر میرجلال الدین کزازی ( سره نویسی و سره گویی زبان پارسی )

فهرست کتاب واژه نامه پارسی سره

پیشگفتار کتاب واژه نامه پارسی سره

زبان پارسی یکی از کهن ترین زبان های زنده جهان است. این زبان در درازنای هزاران سال، راه دشواری را پیموده است و خود را به فرگشتگی کنونین رسانده است.

زبان پارسی امروزین، زبانی زیبا و رسا همراه با آهنگ و نواختی آرام است. ولی آنچه مایه نگرانی است، بکار بردن واژه های بیگانه فراوان در زبان پارسی نوین است.

این واژگان بیگانه جایگزین واژه های خودی شده اند و اندک اندک واژه های خودی را میرانده اند و مایه فراموشی آنها شده اند.

زبان همواره فرگشت می یابد . پیوسته گروهی از واژگان از زبان بیرون می روند و به بوته فراموشی سپرده می شوند و گروهی از واژه های تازه در زبان پدیدار می گردند و شماری از واژه هایی که در زبان مانده اند از دید آوایی و دستوری و گاه چم واژه، دچار دگرگونی می شوند.

هر زبانی وام واژه میگیرد “اگر وتنها اگر” واژه جایگزین نداشته باشد و این پذیرفتنی است، ولی در پارسی بجای گرفتن واژه، آشفتگی می بینیم، چون بدون هیچ هنجاری واژه ها بر زبان اندرشده اند و آهنگ و هماهنگی و همگنی آنرا نابسامان نموده اند.

داد و ستد فرهنگی از دیرباز یکی از راه های بالندگی و پرورش فرهنگ ها بود ه است. مردمانی که با دیگر فرهنگ های جهان داد و ستد نداشته اند، دچار واپس ماندگی شده اند (چنانچه در برخی همبودهای دورافتاده و جدا افتاده در میان جنگلهای استوایی می بینیم).

یکی از پیامدهای داد و ستد فرهنگی، داد و ستد واژگان است. زبان ها واژگانی را که ندارند از زبان های دیگر وام می گیرند و واژه های خود را به دیگر زبانها وام می دهند. این داد و ستد واژگان مایه توانمندتر شدن زبانها می شود. وانگهی، این وامگیری واژگان، زمانی زیانبار خواهد شد که بی بندوبار و لجام گسیخته گردد و واژگانی را دربرگیرد که در زبان وامگیرنده برابره ایی داشته اند. از آن بدتر زمانی خواهد بود که این واژگان تازه از راه رسیده، اندک اندک جای واژگان بومی زبان گیرنده را بگیرند و مایه فراموشی آنها شوند. این همان چیزی است که هم اکنون در زبان پارسی رخ میدهد.

این مطلب را هم ببینید
آموزه هایی درباره سره گویی و سره نویسی در زبان پارسی

در درازنای ۱۴۰۰ سال گذشته واژگان زیادی بنابه فرنودهای گوناگون (از واداشتن تازیان به بکارگیری آن گرفته تا ناستیهندگی و تنبلی پارسی گویان) به زبان ما اندرآمده اند. اکنون در این روزگار برگردن ماست که با پاسداری از زبان خویش بپاخیزیم در راه شکوفایی و بالندگی آن بکوشیم.

در کتاب واژه نامه پارسی سره  کوشیده ایم برای واژگان بیگانه برابرهای پارسی آنها را بنمایانیم تا پارسی گویان بتوانند در گفتار و نوشتار روزانه خود، از آن بهره گیرند.

کوشش شده است که واژگان پارسی که بدست فراموشی سپرده شده اند و یا کاربرد آنها در زبان کمرنگ شده است، دوباره نمایانده شوند. درفرایند پالایش زبان، به یک نکته باید درنگریست که بکاربردن واژه های پارسی، به معنای یک سره بریدن از بکاربری واژه های بیگانه نیست؛ ولی تاجایی که می شود و به زیبایی، رسایی و شیوایی گفتار و نوشتار، آسیبی نمی رسد، باید برابرهای پارسی برای واژگان بیگانه بکار رود.

بر این باور هستیم کـه هـمـه زبانهـا با هـم برابرند و از دیدگـاه ارزش های انسـانی هـیچ زبانی بر زبانی دیگر برتری ندارد. با هیچ زبانی سر ستیز نداریم و باور داریم هر زبانی برای گویشوران آن زبان بهترین و باارزشترین زبان است و گویشور هر زبانی باید بتواند از زبان خود پاسداری کند. همه زبان های جهان با ارزش هستند و هیچ مردمانی نمیتواند با زبان خود به دیگر مردمان فخربفروشد و یا زبان های دیگر را خوار بشمارد. تاریخ، باورها، دین، هنر و آیین های هر مردمی پاره هایی هستند که »شناسنامه فرهنگی« آنها را می سازند و تک تک آنها گنجینه ارزشمندی هستند که شایسته بالندگی و شکوفایی می باشد.

هنگامی که سخن از سره گرایی به میان می آید، برخی به نادرست گمان می کنند که سره گرایان را آهنگ خوارداشتن زبان قومیت آنها بوده و یا خواستار نابودی آن زبان هستند. سره گرایی، هیچ ناسازگاری با گونه گونی زبانی و بودن زبان های بیشمار بر روی این کره خاکی ندارد. اینکه در سره گرایی کوشیده می شود تا از بکاربردن واژگان دیگر زبان ها (چه عربی و ترکی و چه انگلیسی و فرانسوی و…) پرهیز شود برابر با نایش (~نفی) دیگر زبان ها و دشمنی با آن نیست.

این مطلب را هم ببینید
سینوهه - نقد و بررسی کتاب تاریخی سینوهه پزشک دربار فرعون

همانگونه که گفته شد، هر زبانی در جای خود بسیار ارزشمند است و گویشوران این زبان ها نیز باید بر توانمندسازی زبان خود و زدودن آسیب هایی که به آن زبان رسیده است کوشا باشند.

ما نیز زبان پارسی را دوست داریم و مانند جان خویش به نگهبانی از آن می پردازیم. از این رو، نمی پذیریم که واژه های بیگانه، که برابر درستی برای آن داریم، در نوشتار و گفتار ما راه یابد. بر این باوریم که اگر گفتار و نوشتار خود را این گونه سامان دهیم، به زودی واژگان پارسی نیز مانند واژگان بیگانه برای گوش هایمان آشنا می شوند.

دکتر میرجلال الدین کزازی، از استادان بزرگ زبان پارسی، درباره چرایی سره گویی و سره نویسی گفتار بسیار ارزشمندی دارند که شایشته تر دیدم این گفتار ارزشمند، که هرآنچه باید در این زمینه گفته شود را در خود دارد، را به دنباله این پیشگفتار بیاوریم.

در پایان؛
این واژه نامه (سره نویسی در زبان پارسی ) ، دارای کاستی ها و نارسایی های فراوانی است. برآنیم که در ویرایش های پس از این تا جایی که بتوانیم این کاستی ها و نارسایی های را کمتر نماییم. اگر شما نیز پیشنهادی درباره این نسک دارید، با ما تماس بگیرید

با سپاس فراوان و آرزوی شادی و فرازمندی برای همه پارسی گویان گروه گردآورندگان واژه نامه پارسی سره اردیبهشت ۱۳۹۰

دانلود کتاب واژه نامه پارسی سره

(برای نگهبانی و پاسداشت از زبان مادری خود ، درخواست میگرد این کتاب را دانلود کنید و در دسترس دوستان و دوستداران زبان پارسی نیز بگذارید)

خرید پستی مجموعه کمیاب شاهنامه خوانی با صدای اساتید بزرگ ایران