خوردنی‌های ممنوع در ادیان و فرهنگ های مختلف : خوردنی‌های ممنوع به غذا و نوشیدنی‌هایی گفته می‌شود که مصرف آنها در ادیان و فرهنگ های مختلف بنابر دلایل مذهبی، فرهنگی و یا بهداشتی ممنوع و مذموم است. بسیاری از خوردنی‌های ممنوع شامل گوشت جانورانی خاص شامل پستانداران، جوندگان، خزندگان، دوزیستان، ماهیان استخوان‌داران، و سخت‌پوستان می‌شود و در مواردی این ممنوعیت فقط شامل قسمتی از بدن یا فضولات جانور می‌شود، در حالی که در موارد دیگر گیاهان، قارچ‌ها و حشرات را هم در بر می‌گیرد.

خوردنی‌های ممنوع در مواردی بر اساس قواعدی مدون شناخته می‌شوند و در موارد دیگر بستگی به ترکیب آن ها با هم یا نحوه ذبح حیوان دارد. ریشه این احکام شرعی، متفاوت است و در برخی موارد به دلیل سلامتی یا دلایل دیگر این دستورها صادر و در موارد دیگر به دلایل نمادین این ممنوعیت برقرار شده‌است. برخی خوردنی‌ها هم ممکن است در برخی مراسم خاص (مانند حج) یا در مراحل خاصی از زندگی (مثل زمان حاملگی) یا برای قشرهای خاصی از مردم (مانند روحانیان) ممنوع شده باشند.

خوردنی‌های ممنوع در ادیان مختلف : گوشتخواری

  • یهودیت:

بر اساس تورات، حیواناتی که آبزی هستند (یا برای مدتی در آب می زیند، مانند دوزیستان، شامل قورباغه و تمساح) باید حتماً باله (خاصیت ماهی بودن) و فلس داشته باشند. در نتیجه میگو، خرچنگ، هشت پا، نهنگ، کوسه حرام گوشت هستند. همچنین طبق تورات “جانورانی که روی زمین می خزند، چه آن هایی که دست و پا ندارند، چه آن هایی که دست و پاهای زیاد دارند، حرام گوشت هستند و نباید خورده شوند”

در نتیجه در یهودیت حیواناتی همانند مار، تمساح، سوسمار و مارمولک حرام گوشت هستند.

  • مسیحیت:
    در مسیحیت با تفاسیری که از انجیل وجود دارد، دو دیدگاه وجود دارد:
  1. دیدگاه اول : گوشت هیچ حیوانی نجس نیست، هرچند ممکن است برای سلامتی مفید نباشد که در آن صورت از خوردن آن پرهیز می شود. طرفداران این دیدگاه اعتقاد دارند که گوشت هیچ خزنده یا دوزیستی حرام نیست، هرچند ممکن است برای سلامتی مفید نباشد.
  2. دیدگاه دوم در مسحیت : ا گوشت حیواناتی که تورات آن ها را ممنوع کرده، حرام می دانند و از خوردن آن ها پرهیز می کنند. در نتیجه گوشت خزندگان و آبزیانی (و دوزیستانی) که در تورات حرام هستند، از نظر انجیل هم حرام هستند.

خوردنی‌های ممنوع در ادیان مختلف : خفاش

یهودیت: در تورات، خفّاش حرام گوشت اعلام شده است.

مسیحیت: دو دیدگاه وجود دارد:

  1. گوشت خفاش حرام نیست، هرچند ممکن است برای سلامتی مفید نباشد.
  2. گوشت خفاش حرام است، زیرا تورات آن را جزو حیوانات حرام گوشت اعلام کرده است

اسلام: اسلام در این مورد با یهودیت هم نظر است و خفّاش را حرام گوشت می داند.

خوردنی‌های ممنوع در ادیان مختلف : خرس

یهودیت: در یهودیت نیز خوردن گوشت تمام حیواناتی که چنگال و پنجه دارند به صراحت تحریم شده‌است.

مسیحیت:  دو دیدگاه وجود دارد:

گوشت خرس حرام نیست، هرچند ممکن است برای سلامتی مفید نباشد.

گوشت خرس حرام است، زیرا خرس روی پنجه راه می رود و تورات آن را حرام اعلام کرده است

اسلام: در اسلام تمامی درندگان حرام شمرده شده‌اند.

خوردنی‌های ممنوع در ادیان مختلف : پرندگان

یهودیت: در تورات، پرندگان حرام گوشت نام برده شده اند:

عقاب، شاهین، باز، جغد، لاشخور، کرکس، کلاغ، شترمرغ، مرغ دریایی،لک لک، مرغ ماهی خوار،مرغ سقا، قره غاز، هُدهُد و خفّاش . درنتیجه شترمرغ که معمولاً به خاطر گوشتش پرورش داده می‌شود نیز در این کتاب تحریم شده‌است.. اما گوشت پرندگانی چون مرغ، خروس، بوقلمون، اردک و غاز، حلال است.

مسیحیت:

  1. گوشت هیچ پرنده ای نجس نیست، هرچند ممکن است برای سلامتی مفید نباشد.
  2. پرندگان حرام گوشت ذکر شده در تورات از نظر انجیل نیز حرام بوده و نباید خورده شوند اما گوشت پرندگانی چون مرغ، خروس، بوقلمون، اردک و غاز حلال است.

خوردنی‌های ممنوع در ادیان مختلف : شتر

یهودیت: خوردن گوشت شتر در یهودیت بر طبق تورات، حرام اعلام شده است. زیرا با اینکه شتر (مانند گورکن) از نشخوارکنندگان است ولی سُم شکافته ندارد

مسیحیت:

  1. گوشت شتر حرام نیست، هرچند ممکن است برای سلامتی مفید نباشد.
  2. شتر حرام است، زیرا طبق نظر انجیل حکم تورات در مورد حرام بودن گوشت شتر همچنان برقرار است.

اسلام: خوردن گوشت شتر در اسلام مجاز بوده و علاوه بر آن در خاستگاه اسلام، شبه جزیره عربستان، سنت است، به‌خصوص کوهان شتر که بسیار خوشمزه شمرده شده و در مناسبت‌های ویژه مصرف می‌شود.

خوردنی‌های ممنوع در ادیان مختلف : گربه

یهودیت: خوردن گوشت گربه در یهودیت بر طبق تورات حرام اعلام شده است. زیرا گربه روی پنچه راه می رود، پس حلال گوشت نیست.

مسیحیت: 

  1. گوشت گربه حرام نیست، هرچند ممکن است برای سلامتی مفید نباشد.
  2. گربه حرام است، زیرا طبق نظر انجیل، حکم تورات در مورد حرام بودن گوشت گربه همچنان برقرار است.

اسلام: گوشت گربه حرام است.

خوردنی‌های ممنوع در ادیان مختلف : گاو

یهودیت: گوشت گاو در یهودیت بر طبق تورات، بخش لاویان، حلال است.زیرا هم نشخوار می کند و هم سُم شکافته دارد.

مسیحیت: گوشت گاو حلال است.

هندو:

بسیاری از هندوها، گیاهخوارند و از خوردن گوشت خودداری می‌نمایند. هندوهایی که گوشت می‌خورند هم از گوشت گوساله می‌پرهیزند چرا که گاو در هندوئیسم جایگاه مقدسی دارد. مصرف این گوشت، بی‌احترامی به گاو است. لبنیات شامل شیر، ماست و خصوصاً روغن حیوانی ارزش والایی دارند و در مراسم مذهبی مصرف می‌شوند.

مطابق قانون هند، کشتار احشام ماده (مثل گاو) تقریباً در تمامی ایالت‌های این کشور، به جز کرالا، بنگال غربی و هفت ایالت خواهر، ممنوع است. کشتار گاو شدیداً احساسات عمومی هندوها را جریحه‌دار می‌کند.

زرتشتیان:

بسیاری از زرتشتیان نیز گوشت گاو را نمی‌خورند چون زمانی که زرتشت در کودکی در خطر کشته‌شدن بوده، گاو زندگی او را نجات داده‌است. متون پهلوی حاکی از آن است که زرتشت کاملاً گیاهخوار بوده‌است. زرتشت در گاتا ی اوستا می‌گوید: «نفرین تو باد ای مزدا به کسانی که… و گاو را با فریاد شادمانی قربانی می‌کنند…» (اوستا-گاتا-اهنود-گات۳۲-بند۱۲)

این مطلب را هم ببینید
کتاب تاریخ اجتماعی ایران، نوشته مرتضی راوندی

برخی از نژادهای چینی هم گوشت گاو را نمی‌خورد چرا که عقیده دارند خوردن حیوانی که در کشاورزی بسیار مفید است، کار نادرستی است. برخی چینی‌های بودایی هم گرچه خوردن گوشت گاو را تابو نمی‌دانند ولی این کار را نکوهش می‌کنند. بودائیان سریلانکا اما خوردن گوشت گاو را تابو می‌دانند چون معتقدند اگر حیوانی که با شیر و نیروی کاری‌اش زندگی قوم سینهالی را تأمین می‌کند، را بکشند و بخورند، ناشکری است.

خوردنی‌های ممنوع در ادیان و فرهنگ های مختلف

سخت‌پوستان و سایر غذاهای دریایی

یهودیت: در تورات، حیواناتی که آبزی هستند (یا برای مدتی در آب می زیند، مانند دوزیستان، شامل قورباغه و تمساح) باید حتماً باله (خاصیت ماهی بودن) و فلس داشته باشند. در نتیجه میگو، خرچنگ، هشت پا، نهنگ، صدف و کوسه حرام گوشت هستند.

مسیحیت:

  1. گوشت هیچ آبزی یا سخت پوستی حرام نیست، هرچند ممکن است برای سلامتی مفید نباشد.
  2. از بین آبزیان فقط آبزیانی که باله و فلس داشته باشند حلال هستند و میگو، خرچنگ، هشت پا، نهنگ، صدف و کوسه حرام گوشت هستند.

اسلام:

به عنوان یک قاعده کلی، اهل سنت غذاهای دریایی را حلال می‌دانند. با این حال شیعیان (جعفری) آبزیان بدون فلس (به استثنای میگو) را حلال نمی‌دانند و در مورد تعلق لابستر به گروه میگو یا خرچنگ اختلاف نظر وجود دارد.

غذاهای ممنوع در ادیان و فرهنگ های مختلف

گوزن و سم‌داران

یهودیت: در یهودیت حلال گوشت نیست؛ همچنین خوک سُم شکافته دارد، اما نشخوار نمی‌کند، پس حلال گوشت نیست. اما گاو، گوسفند، بُز، غزال، گوزن، آهو و انواع بز کوهی حلال گوشت هستند

مسیحیت:

  1. گوشت گوزن و سُم داران حرام نیست، هرچند ممکن است برای سلامتی مفید نباشد.
  2. در مورد چهارپایان، انجیل حکم تورات را تایید می کند که حیوان باید دارای سُم شکافته بوده و نشخوار کند و گاو، گوسفند، بُز، غزال، گوزن، آهو و انواع بز کوهی حلال گوشت هستند.

گوشت سگ

یهودیت: خوردن گوشت سگ در یهودیت بر طبق تورات، بخش لاویان، حرام اعلام شده است زیرا سگ روی پنچه راه می رود، پس حلال گوشت نیست.

مسیحیت:

  1. گوشت سگ حرام نیست، هرچند ممکن است برای سلامتی مفید نباشد.
  2. سگ حرام است، زیرا طبق نظر انجیل، حکم تورات در مورد حرام بودن گوشت سگ همچنان برقرار است.

گوشت سگ و گربه در کشورهای غربی تابوست و این تابو فقط در شرایط قحطی و گرسنگی شکسته شده‌است. در آلمان گوشت سگ همواره، دست کم از زمان فریدریش دوم به بعد، در زمان سختی‌ها خورده شده‌است. در

مطابق با متون قدیمی هندو، گوشت سگ ناپاک‌ترین غذای ممکن است. گوشت سگ همچنین مطابق شریعت اسلام و یهود نجس و ناپاک و حرام و نجس است.بنابراین هر سه این سنت‌های مذهبی مصرف آن را نهی کرده‌اند.

در شرق آسیا به جز در ویتنام، گوشت سگ به ندرت مصرف می‌شود که این به دلیل احترام به ارزش‌های اسلامی و بودیستی و نیز حقوق حیوانات است. منچوها مقرراتی در مورد ممنوعیت مصرف گوشت سگ دارند که بعضاً توسط همسایگان‌شان در شمال شرق آسیا مصرف می‌شود. آن‌ها همچنین کلاه‌های تهیه شده از پوست سگ را استفاده نمی‌کنند. گوشت سگ در برخی بخش‌های چین (مثل گوانگشی) و کره غذایی متداول است.

فیل

یهودیت: خوردن گوشت فیل در یهودیت بر طبق تورات، بخش لاویان، حرام اعلام شده است.زیرا فیل روی پنچه راه می رود، پس حلال گوشت نیست.

مسیحیت:

  1. گوشت فیل حرام نیست، هرچند ممکن است برای سلامتی مفید نباشد.
  2. فیل حرام است، زیرا طبق نظر انجیل، حکم تورات در مورد حرام بودن گوشت فیل همچنان برقرار است.

در مرکز و غرب آفریقا فیل‌ها برای گوشت‌شان شکار می‌شوند. برخی مردم تایلند بر این باورند که خوردن گوشت فیل موجب تقویت نیروی جنسی می‌شود و فیل‌ها هم گاهی اوقات فقط به همین خاطر شکار می‌شوند.

خوردنی‌های ممنوع در ادیان و فرهنگ های مختلف

ماهی

مردمان سومالیایی (نژادی که در چندین کشور آفریقایی و یمن پراکنده‌است) خوردن ماهی را ممنوع می‌دانند و با اقلیتی که ماهی می‌خورند ازدواج نمی‌کنند.

تابوی خوردن ماهی همچنین میان چادرنشینان و کشاورزان مناطق کوهستانی (و حتی در مواردی مناطق ساحلی) در مصر، اتیوپی، اریتره، سومالی، کنیا و تانزانیا وجود دارد.

یهودیت: در تورات، حیواناتی که آبزی هستند (یا برای مدتی در آب می زیند، مانند دوزیستان، شامل قورباغه و تمساح) باید حتماً باله (خاصیت ماهی بودن) و فلس داشته باشند. در نتیجه ماهی هایی که باله و فلس دارند حلال گوشت هستند، اما میگو، خرچنگ، هشت پا، نهنگ، صدف و کوسه حرام گوشت هستند.

مسیحیت: 

  1. گوشت هیچ آبزی ای حرام نیست، هرچند ممکن است برای سلامتی مفید نباشد.
  2. از بین آبزیان ماهی هایی که باله و فلس دارند حلال گوشت هستند، اما میگو، خرچنگ، هشت پا، نهنگ، مارماهی، گربه ماهی و کوسه حرام گوشت هستند.

اسلام: مسلمانان اهل سنت در مورد ماهی‌ها انعطاف‌پذیری بیشتری دارند و گربه‌ماهی، مارماهی و سایر ماهیان بدون فلس را حلال می‌دانند ولی شیعیان جعفری (که در میان شیعیان اکثریت دارند) این موارد را مباح نمی‌شمارند.

قارچ

روحانیان برهمایی، تانترایی و بعضاً بودایی از مصرف قارچ و تمام محصولات تیره پیازیان خودداری می‌کنند. تصور بر این است که این غذاها به حواس لطمه می‌زنند و پرهیز از قارچ‌ها به دلیل این است که در شب رشد می‌کنند.

خوکچه‌هندی و جوندگان مشابه

خوکچه هندی بخش مهمی از غذای مردم پرو و برخی مناطق کوهستانی اکوادور را تشکیل می‌دهد که غالباً ساکنان آند هستند

گرچه ایالت نیویورک خوردن خوکچه را مجار می‌داند ولی شهر نیویورک آن را ممنوع کرده‌است

جانوران شبیه جوندگان، برگچه‌خوار و پاکا، نیز به عنوان غذا در آمریکای جنوبی مصرف می‌شوند.

اسب و خر

گوشت اسب و گوشت خر در سبد مصرف بسیاری از کشورها قرار دارد، از جمله ایتالیا، سرانه ۹۰۰ گرم در سال، هلند، بلژیک، فرانسه، سوئیس، که فروش آن در سوپرمارکت‌ها متداول است، آلمان، سرانه فقط ۵۰ گرم در سال، اسلوونی و صربستان.اما همین گوشت در بسیاری از کشورها و ادیان تابو است. در یهودیت گوشت اسب حرام است چون این حیوان نه نشخوارکننده است و نه سم آن شکاف دارد.

گوشت اسب همچنین در برخی مذاهب مسیحی ممنوع است.

این مطلب را هم ببینید
دانلود کتاب فوائد گیاهخواری اثر صادق هدایت

گوشت اسب هنوز هم در ایسلند محبوب است و آن را همانند گوشت گوساله، گوسفند و خوک طبخ می‌کنند.

مصرف گوشت اسب در کشورهای انگلیسی‌زبان نامتداول است.

در کانادا فروش گوشت اسب قانونی است ولی به سختی و تنها در ایالت فرانسوی زبان کبک و برخی رستوران‌های فرانسوی در مناطق دیگر، پیدا می‌شود.

بیشتر گوشت اسب تولیدی کانادا به اروپای قاره‌ای و ژاپن صادر می‌شود. در آمریکا، ایالت‌های کالیفرنیا و ایلی‌نوی فروش و مصرف گوشت اسب غیرقانونی است.

در نروژ مصرف گوشت اسب ممنوع است

یهودیت: خوردن گوشت اسب و خر در یهودیت بر طبق تورات، بخش لاویان، حرام اعلام شده است.

مسیحیت: 

  1. گوشت اسب و خر حرام نیست، هرچند ممکن است برای سلامتی مفید نباشد.
  2. گوشت اسب و خر حرام است

اسلام: در اسلام، اهل سنت معتقدند که پیامبر در یک روز گوشت خر و ازدواج موقت را منسوخ و حرام کرده‌است در حالی که این دو قبل از آن حلال بوده‌اند. اما شیعیان این حدیث را انکار می‌کنند و هیچ‌کدام از این دو را حرام نمی‌دانند. در میان تشیع خوردن گوشت خر و اسب هردو مکروه است در حالی که کراهت گوشت خر شدید تر است

حشرات

به استثنای ملخ، سایر حشرات در دین یهود تحریم شده‌اند

در اسلام سنی ملخ حلال شمرده شده و در کنار ماهی‌ها دو موردی هستند که نیاز به ذبح اسلامی ندارند

در یهودیت هم با وجود آنکه زنبور عسل از موجودات نجس استثناء نشده ولی عسل یک خوردنی حلال است.

بسیاری گیاهخواران از عسل نیز به عنوان یک فراورده حیوانی پرهیز می‌کنند اما برخی با این عقیده موافق نیستند و تصور می‌کنند عسل بیشتر یک محصول گیاهی است تا حیوانی.

جانوران زنده

قانون اسلام و یهود هر عضوی که از موجود زنده جدا شده باشد را حرام می‌داند. هر چند که در هر دو دین ذبح فقط برای حیوانات و پرندگان مورد نیاز است، ولی ماهی‌ها هم باید قبل از خوردن به نحوی کشته شده باشند. به غیر از این تمامی حیواناتی که با زجر و درد کشته شده باشند در یهودیت واسلام حرام هستند.

کله پاچه و اعضای تودلی

کله پاچه و نیز اعضای تودلی، مانند دل، جگر، قلوه و حلقوم در غذاهای سنتی بسیاری کشورهای اروپایی و نیز آشپزی آسیایی قرار دارند. از این جمله می‌توان به استیک و پای قلوه در انگلستان، جغور بغور که از زمان رابرت برنز تاکنون غذای ملی اسکاتلند است و خوراک مغز گوساله در فرانسه اشاره کرد.

از آن سوی برای بسیاری از مردم استرالیا، کانادا و آمریکا خوردن این غذاها تهوع‌آور است. در نظر مردم این کشورها، این اجزاء تنها به درد تولید غذاهای موسوم به «غذای آماده گوشت‌دار» (برای حیوانات خانگی) می‌خورد و تنها زبان و جگر در برخی غذاها و در برخی مناطق مصرف می‌شود.

در برخی کشورها، از جمله اتحادیه اروپا، مصرف مغز گاو به دلیل احتمال ابتلا به جنون گاوی ممنوع شده‌است.

دنبلان نیز موردی است که در نظر اهل سنت حرام است و در نظر شیعیان نیز حرام است. در واقع اهل سنت هفت عضو از حیوانی که ذبح شرعی شده باشد را حرام می‌دانند آلت تناسلی نر آلت تناسلی ماده بیضه مثانه (شاش دان) کیسه صفرا (زهره) خونی که در زمان سر بریدن حیوان از گلو خارج می‌شود و غدد موجود در گوشت .

خوک

گوشت خوک برای یهودیان و مسلمانان حرام و برای معتقدان هر دو دین نجس و ناپاک است.

بنا به گزارش وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا، گوشت خوک بیشترین گوشتی است که در سراسر جهان مصرف می‌شود اما خوردن گوشت خوک برای مسلمانان، یهودیان و برخی فرقه‌های مسیحی، مانند اعضای گروه منتظران ظهور ممنوع است.

خوردنی‌های ممنوع در ادیان و فرهنگ های مختلف

خرگوش

تورات، خرگوشها را در دسته حیوانات ناپاک قرار داده‌است چرا که آن‌ها سم ندارند، هرچند نشخوار می‌کنند

گوشت خرگوش نزد اهل سنت حلال است و غذاهای سنتی در مصر به‌شمار می‌آید. با این حال شیعیان دوازده امامی مصرف خرگوش حرام می‌دانند.

موش

در بیشتر فرهنگ‌های غربی، موش‌ها جانورانی موذی و ناپاک تلقی می‌شوند و از همین رو مناسب مصرف خوراکی نمی‌باشند. با این وجود موش‌ها معمولاً در مناطق روستایی تایلند، ویتنام و سایر مناطق هندوچین مصرف می‌شوند. موش‌های بزرگ و کوچک منبعی غنی از پروتئین در آفریقا هستند. موش‌های بامبو هم در مناطق فقیر جنوب شرق آسیا مصرف می‌شوند.

در برخی کشورهای آسیایی موش‌هایی به نام ول خورده می‌شوند. در ژیروند فرانسه، موش‌ها در شراب‌فروشی‌ها نگهداری شده و با آتش حاصل از چوب بشکه‌های شراب پخته و عرضه می‌شوند.

حلزون

حلزون در چین و بسیاری کشورهای آسیایی و همچنین فرانسه، ایتالیا، یونان و سایر کشورهای مدیترانه‌ای، غذایی خوشمزه به حساب می‌آید. با این وجود، خوردن حلزون در انگلستان، ایرلند و ایالات متحده عملی نفرت‌انگیز است.

حلزون‌های آبی (اعم از آب شور و شیرین) نیز در بخش‌های زیادی از جهان مصرف می‌شوند.

صیفی‌جات

برخی فرقه‌های دین جین، هندو و بودایی خوردن صیفی‌جاتی از رده پیازیان ممنوع هستند.

بسیاری از هندوها خوردن سیر و پیاز را همراه با غذاهای غیرگیاهی در ماه‌های مقدس هندوها نهی می‌کنند.

آشپزی بودایی چینی به‌طور سنتی استفاده از سیر، موسیر و آنغوزه را ممنوع کرده‌است چرا که مردمان کشمیری برهمایی، غذاهای با بوی شدید را همانند سیر و پیاز و فلفل را مجاز نمی‌دانند و معتقدند غذاهای پرادویه احساسات پست را در انسان فعال می‌کنند.

پیروان مکتب فیثاغوری گیاهخوار بودند و زمانی کلمه «فیثاغورثی» به معنای گیاه‌خوار بود. با این حال فیثاغوری‌ها خوردن حبوبات را هم غیرمجاز می‌دانستند.

خوردنی‌های ممنوع : نهنگ

مسلمانان (اهل سنت) مصرف گوشت نهنگ را مجاز می‌دانند.

خوردنی‌های ممنوع : میمون و گوریل

مصرف گوشت انواع میمون و گوریل (نخستیان) در مناطق روستایی آفریقای سیاه کاملاً متداول است.

میمون، به ویژه مغز میمون، همچنین در شرق آسیا و خصوصاً در اندونزی خورده می‌شود.

خوردنی‌های ممنوع : گوشت انسان

در میان تمام گوشت‌هایی که خوردنشان ممنوع است، گوشت انسان دارای شدیدترین حرمت است.

اسلام همنوع‌خواری را ممنوع کرده ‌است.